กราฟและการแปลง
domain คือค่า x ที่กราฟกำหนดได้ และ range คือค่า y ที่เกิดจริง; การติดตามพิกัดจุดช่วยไม่สลับทิศเมื่อย้าย สะท้อน หรือย่อ-ขยายกราฟ
อ่านจุด บนแกนพิกัดได้ และแทนค่าในฟังก์ชันพื้นฐาน เช่น หรือ
เข้าใจเนื้อหาและเงื่อนไข
1. ติดตามจุดแทนการจำทิศจากเครื่องหมาย
- สูตรการแปลงพิกัดจุด:
- ให้จุดเดิมบนกราฟต้นแบบ คือ
- สำหรับกราฟใหม่ที่เกิดจากการแปลง (เมื่อ ):
- จุดใหม่ที่สมนัยกันคือ:
- หลักคิด: การแก้หาค่า จาก จะช่วยระบุทิศทางที่แท้จริงได้แม่นยำ ไม่สับสนกับเครื่องหมาย

- จุดสังเกตสำคัญในภาพ:
- การติดตามจุดคู่สมนัย: กราฟต้นแบบ มีจุด เมื่อแปลงเป็น พิกัดจะเปลี่ยนเป็น อย่างชัดเจน
2. ความหมายของพารามิเตอร์การแปลงแต่ละตัว
- การเลื่อนแกน (แนวนอน, ):
- พจน์ : หาก เลื่อนกราฟไปทางขวา หน่วย; หาก เลื่อนกราฟไปทางซ้าย หน่วย
- การเลื่อนแกน (แนวตั้ง, ):
- พจน์ : หาก เลื่อนกราฟขึ้นบน หน่วย; หาก เลื่อนกราฟลงล่าง หน่วย
- การปรับสเกลแกน (แนวนอน, ):
- ตัวคูณ : ส่งผลให้พิกัด ถูกหารด้วย (บีบ/ยืดแนวนอน) หาก จะเกิดการสะท้อนข้ามแกน
- การปรับสเกลแกน (แนวตั้ง, ):
- ตัวคูณ : ส่งผลให้พิกัด ถูกคูณด้วย (ยืด/บีบแนวตั้ง) หาก จะเกิดการสะท้อนข้ามแกน
ความรู้นี้ใช้กับโจทย์แบบไหน?
โจทย์ให้กราฟพื้นฐานแล้วถามกราฟใหม่หรือพิกัดจุด
สังเกตจากโจทย์: มี , , หรือค่าคงที่บวกนอกฟังก์ชัน
เลือกวิธีคิด: ตั้งจุดเดิมเป็น แล้วแก้พิกัด x ใหม่จากอาร์กิวเมนต์ของ f ก่อนหาค่า y ใหม่
โจทย์ถาม domain/range หลังแปลง
สังเกตจากโจทย์: ฟังก์ชันถูกเลื่อนหรือมีเครื่องหมายลบหน้ากราฟ
เลือกวิธีคิด: แปลงช่วง x ด้วยอาร์กิวเมนต์ และแปลงค่าผลลัพธ์ด้วย ; ตรวจปลายช่วง
ตัวอย่างโจทย์พร้อมวิธีคิด
ตัวอย่าง 1 · แปลงกราฟรากและพิกัดจุด
จาก ให้ . อธิบายการแปลง หา domain range และภาพของจุดเดิม
- อาร์กิวเมนต์คือ ; จุดเดิมมี u=4 จึงแก้ ได้ x=3
- ค่า y เดิมคือ 2 ถูกคูณ -2 และบวก 3 ได้ ; เครื่องหมายลบสะท้อนเหนือ-ใต้แกน x และค่าสัมบูรณ์ 2 ขยายแนวตั้ง
- ต้องมี จึง x≥1; ค่ารากเดิมไม่ลบจึงได้ y≤3 หลังแปลง
คำตอบ: เลื่อนไปขวา 1, บีบแนวนอนครึ่งหนึ่ง, สะท้อนกับแกน x, ขยายแนวตั้ง 2 และเลื่อนขึ้น 3; จุดใหม่ (3,-1), domain , range
ตรวจเหตุผล: แทน x=3 ใน g ได้ ตรงกับพิกัดใหม่; ที่ x=1 ได้ y=3 เป็นปลาย range ที่รวมอยู่
ตัวอย่าง 2 · ระวังทิศของการแปลงแนวนอน
กราฟ มี domain . ถ้า จงหา domain p และภาพจุดเดิมที่มีพิกัด
- ค่า ที่ส่งเข้า f ต้องอยู่ใน
- แก้อสมการ ได้
- สำหรับจุด u=0 แก้ ได้ x=-2; ไม่มีการแปลงค่า y จึงยังเป็น 5
คำตอบ: domain และจุดใหม่
ตรวจเหตุผล: ค่า x=-7/3 กับ -4/3 ส่งเข้า f ได้ -1 กับ 2 ตามปลาย domain เดิม