สมาชิกและสับเซต
ใช้ ∈ เมื่อตรวจว่าสิ่งหนึ่งเป็นสมาชิก และใช้ ⊆ เมื่อนำทั้งเซตมาเปรียบเทียบ การแยกสองคำถามนี้ช่วยไม่ให้สลับชนิดของสิ่งที่กำลังตรวจ
พื้นฐานที่ใช้: วงเล็บปีกกา { } ใช้ล้อมสมาชิกของเซต และสมาชิกที่ซ้ำหรือลำดับการเขียนไม่ทำให้เซตเปลี่ยน
เข้าใจเนื้อหาและเงื่อนไข
1. เซตสนใจสมาชิก ไม่สนลำดับหรือการเขียนซ้ำ
- เซตคือกลุ่มของสิ่งที่ระบุสมาชิกได้แน่นอน สามารถแสดงเซตได้สองลักษณะหลักโดยไม่ขึ้นกับลำดับการเขียน:
- รูปแบบการเขียนเซต:
- การแจกแจงสมาชิก: เขียนสมาชิกแต่ละตัวในวงเล็บปีกกา เช่น
- การบอกเงื่อนไขของสมาชิก: ระบุเงื่อนไขและโดเมนชัดเจน เช่น โดยทั้งสองแบบหมายถึงเซตเดียวกัน
- สมบัติพื้นฐานของสมาชิก:
- การเขียนซ้ำและลำดับ: การเขียนสมาชิกซ้ำไม่เพิ่มจำนวนสมาชิก และการสลับลำดับไม่ทำให้เซตเปลี่ยน เช่น
- ข้อสังเกต: ต้องพิจารณาให้ชัดเจนก่อนเสมอว่าองค์ประกอบแต่ละตัวคืออะไร โดยเฉพาะเมื่อสมาชิกของเซตเป็นเซตอีกชั้นหนึ่ง
2. สมาชิกกับสับเซตตอบคนละคำถาม
- การตรวจความเป็นสมาชิกกับการเปรียบเทียบเซตตอบคำถามคนละระดับและมีเงื่อนไขต่างกัน:
- การแยกแยะระหว่าง กับ :
- ความเป็นสมาชิก (): ถามว่า “วัตถุ เป็นสมาชิกของ หรือไม่”
- ความเป็นสับเซต (): ถามว่า “สมาชิกทุกตัวของเซต อยู่ใน หรือไม่”
- ความสัมพันธ์เชื่อมโยง: ถ้า จะเขียนได้เสมอว่า
- ข้อควรระวัง: โดยทั่วไป ไม่ได้หมายความว่า เว้นแต่เซต จะมีเซต เป็นสมาชิกอยู่จริง ๆ

- จุดสังเกตสำคัญในภาพ:
- ภาพรวม: กำหนด เปรียบเทียบระหว่างเลข กับเซต
- ความสัมพันธ์: ได้ว่า และ
- ข้อจำกัดและข้อควรระวัง: เพราะสมาชิกที่ระบุไว้ของ เป็นตัวเลข ไม่ใช่เซต
3. สับเซตแท้ต้องไม่เท่ากับเซตเดิม
- การตัดสินสับเซตแท้และกรณีเซตว่างต้องตรวจเงื่อนไขความเท่ากันของเซตเสมอ:
- เงื่อนไขสับเซตและสับเซตแท้:
- สับเซต (): สมาชิกทุกตัวของ อยู่ใน โดยยอมให้ ได้ เช่น
- สับเซตแท้ (): สมาชิกทุกตัวของ อยู่ใน และ เช่น
- สมบัติของเซตว่าง:
- เซตว่างเป็นสับเซตของทุกเซต: เสมอ เพราะไม่มีสมาชิกใดใน ที่จะขัดแย้งกับเงื่อนไขสับเซต
- ข้อควรระวัง: ไม่ได้แปลว่า เครื่องหมาย ระบุชัดเจนว่าอนุญาตกรณีเซตเท่ากัน
ความรู้นี้ใช้กับโจทย์แบบไหน?
ตัดสินความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุกับเซต
สังเกตจากโจทย์: โจทย์ใช้คำว่า “เป็นสมาชิก” หรือให้รายการสมาชิก
เลือกวิธีคิด: เทียบวัตถุทั้งก้อนกับสมาชิกที่เขียนไว้ แล้วใช้ หรือ
ตรวจว่าเซตหนึ่งอยู่ภายในอีกเซตหรือไม่
สังเกตจากโจทย์: โจทย์ถาม “ทุกสมาชิกของ B อยู่ใน A หรือไม่” หรือใช้คำว่าสับเซต
เลือกวิธีคิด: ตรวจสมาชิกของเซตย่อยทีละตัว; ถ้าพบตัวเดียวที่ไม่อยู่ในเซตใหญ่ สับเซตไม่จริง
ตัวอย่างโจทย์พร้อมวิธีคิด
ตัวอย่าง 1 · แยกสมาชิกออกจากเซตที่มีสมาชิกนั้น
กำหนด จงพิจารณา , , , และ
- รายการสมาชิกของ มีตัวเลข 1, 2 และ 3; จึงเทียบวัตถุที่ถามกับรายการนี้ก่อน
- เลข 2 เป็นสมาชิก และทุกสมาชิกของ อยู่ใน แต่ เองไม่ใช่สมาชิกที่ระบุไว้ของ
- เซต มีสมาชิก 4 ซึ่งไม่อยู่ใน จึงไม่เป็นสับเซต ส่วนเซตว่างเป็นสับเซตของ เสมอ
คำตอบ: จริง, จริง, เท็จ, เท็จ และ จริง
ตรวจเหตุผล: การตรวจใช้ชนิดของวัตถุให้ตรง: เป็นตัวเลข แต่ เป็นเซต ตรวจสมาชิก 4 ที่ขาดเพื่อหักล้างสับเซตได้ทันที
ตัวอย่าง 2 · ลำดับและสมาชิกซ้ำไม่เปลี่ยนเซต
ให้ และ . เซต กับ เท่ากันหรือไม่ และ เป็นสับเซตแท้ของ หรือไม่?
- สองเซตเท่ากันเมื่อมีสมาชิกชุดเดียวกัน ไม่ต้องเรียงเหมือนกันและไม่นับตัวที่เขียนซ้ำ
- และ มีสมาชิก a, b, c เหมือนกันทุกตัว จึงเท่ากัน
- สมาชิกทุกตัวของ อยู่ใน และ อยู่ใน แต่ไม่อยู่ใน จึงไม่เท่ากันและเป็นสับเซตแท้
คำตอบ: และ
ตรวจเหตุผล: ตรวจกลับสองทางว่า และ ; สำหรับสับเซตแท้ต้องมีอย่างน้อยหนึ่งสมาชิกในเซตใหญ่ที่ไม่อยู่ในเซตย่อย